FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİMATEMATİK BÖLÜMÜ


Cemal Koç

Image preview

Cemal Koç: Toplumcu, Demokrat ve Yurtsever Bir Matematikçi

Bu yazı ODTÜ Mezunlar Derneği'nin ODTÜ'lüler Bülteni Haziran 2010, Sayı 197'de yayınlanmıştır. 

Cemal Koç 1943 yılında Bulgaristan'ın Kırcaali sancağında doğmuştur. Göç sırasında Samsun'a yerleştirilen dört cocuklu aile bir süre sonra geçim sıkıntısı nedeni ile İzmir'e taşındı. Koç, ilköğrenimini Samsunda tamamladı ve Tokat Yatılı İlköğretmen okuluna girdi. O yıllarda kapatılan Köy Enstitülerinin yerini alan bu okullarda dereceye giren öğrenciler Yüksek Öğretmen Okullarına yerleştiriliyorlardı. Beklendiği gibi Cemal Koç 1959 yılında Tokat İlköğretmen okulundan derece ile mezun olarak, Ankara Yüksek Öğretmen okuluna girdi. Bu okulun öðrencisi olarak Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Matematik-Astronomi Bölümünden 1963 yılında mezun olmuş ve Kastamonu lisesinde matematik öğretmeni olarak göreve başlamıþtır. Aynı yıl Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Matematik Kürsüsünde asistan olan Cemal Koç, 1968 yılında bu üniversiteden “n-boyutlu uzayda bir eğrinin ardıþık öskülatör küre merkezlerinin limiti, infinitesimal öğelerinin belirlenmesi” adlı tezi ile doktorasını almış ve üniversitedeki kariyerine başlamıştır. Cemal Koç örneğinde olduğu gibi, üniversitelerde görev yapan köylü-işci cocuğu, bir çok öğretim üyesinin Yüksek Öğretmen Okulları sayesinde akademik kariyer yapabilmeleri ülkemiz adına bir şanstır. Ancak aynen yerine kuruldukları Köy Enstitüleri gibi bu okullar da 12 Eylül yönetiminin kararı ile kapatılmışlar ve ülkemizde öğretmen yetiştirme o tarihten sonra yöneticilerin oyuncağı haline gelmiştir. Ve bu durum halen böyle devam etmektedir. 

1969 yılında Öğretim Görevlisi olarak ODTÜ Matematik Bölümünde çalışmaya başlayan Cemal Koç, 1971 yılında yardımcı profesör ünvanına yükseltilmiştir. 1971 yılında Tübitak yurtdışı araştırma bursu ile Londra Üniversitesini ziyaret eden Cemal Koç, 1970 yılında Pisa'daki Scuola Normale Superiore'de yapılan bir yaz okuluna katılmıştır. 1971–1972 yılları arasında askerlik görevini yapmış, ve ODTÜ'ye dönmüştür. Nisan 1977 tarihinde “Dış Cebirler ve Clifford Cebirleri” adlı doçentlik tezi ile üniversite doçenti ünvanını almıştır. 1977 yılında Selçuk ve Ankara Ünivesitelerinde cebir dersleri de veren Koç, 1978–1980 yılları arasında Bölüm Başkanlığı yapmıştır. 1979–1982 arasında yapılan Tübitak-ODTÜ lisansüstü yaz okullarýnın mimarlarından olmuş, bu okullarda yöneticilik yapmış ve ders vermiştir. 1986 yılına kadar devam eden yaz okullarında çeşitli üniversitelerden gelen genç matematikçilere gerekli lisansüstü dersler verilerek eksikliklerinin giderilmesi amaçlanmıştı. Bu yazokullarındaki öğrencilerimizin birçok üniversitede öğretim üyesi olduklarını göz önüne alırsak Cemal Koç'un ne kuvvetli bir önseziye sahip olduğunu görebiliriz. Aralık 1982 tarihinde TC Başbakanlık yazısı ile dört yıllık bir süre için Tübitak Temel Bilimler grubunda görevlendirilen Cemal Koç, bir kaç ay sonra 1 Mart 1983 tarihinde 1402 sayılı yasa gereğince ODTÜ'deki görevinden, kamu görevi yapmasına olanak bırakılmaksızın ayrılmak zorunda kalmıştır. Ancak Cemal Koç yine de matematik yaparak hayatını kazanmaya devam etmiştir. 

Bu haksız ugulamaya karşı Ankara 6. İdari Mahkemesinde açtığı dava 9.12.1988 tarihinde Profesör Koç'un lehine sonuçlanmıştı. Ancak günün ODTÜ üst yönetimince temyiz edilmiştir. Bu biraz garipti çünkü, o güne kadar 1402 sayılı yasa ile işten çıkarılanları sadece seyreden YÖK ve üniversite yetkilileri, uygulamanın askeri yönetimin işi olduğundan bahisle taraf olmadıklarını ileri sürüyorlardı. Ancak taraf olmadıklarını ileri sürenlerin, mahkemelerin çıkarılanların işlerine dönmeleri yönünde karar vermesiyle ne yandan taraf oldukları açıkca görülmüştür. Temyiz davasına Danıştay 5. Dairesinin verdiği red kararı üzerine Cemal Koç 1.3.1989 tarihinde ayrılmak zorunda kaldığı görevine altı yıl sonra dönebilmiştir. 25.1.1990 tarihinde Profesörlüğe yükseltilen Koç, 1992 de, yedinci yıl iznini kullanmak üzere KKTC deki Doğu Akdeniz Üniversitesine gitmiş, rahatsızlığı nedeni Ağustos 1992 de dönmek zorunda kalsa da hastahanede geçirdiği zor günlerin ardından Doğu Akdeniz Üniversitesindeki görevine şubat 1993 tarihinde dönebilmiştir. KKTC den 1 Eylül 1994 tarihinde ODTÜ'ye dönen Koç Matematik Dünyası Dergisinin yaşama geçirilmesinde, dergiyi tasarlayan ve ilk editörü olarak tarihe geçmiştir diyebiliriz. 1995 yılında kurulan Matematik Vakfı'nın kurucuları arasında yer alan Cemal Koç “Basic Linear Algebra” adlı kitabının gelirlerini bu Vakfa bağışlamıştır. Ocak 1995–Mayıs 1996 yılları arasında ODTÜ'de ikinçi kez bölüm başkanlığına seçilmiştir. Haziran 1999 tarihinde Viyana'da yapılan 58 Genel Cebir Çalıştayına “The Brauer-Wall Group” adlı çalıþması ile katılan Koç, her yıl Antalya'da düzenli olarak yapılan “Antalya Cebir Günlerinin”de yaşama geçirilmesinde önemli bir rol oynamıştır.16.7.1999 tarihinde ODTÜ emekli olarak ayrılmıþ ve sonrasında Doğuş Üniversitesinde çalışmıştır. 

Cemal Koç geride sevgili yaşam arkadaşı Rukiye Koç, kızları Esin, Ekin ve Evin'ni ve üç torununun yanısıra aziz hatırasını yıllarca yaşatacak yüzlerce meslektaşını bırakmıştır. 

Şafak Alpay 

ODTÜ Matematik Bölümü Öğretim